1. Ngộ độc thực phẩm ở trẻ em là gì?
Ngộ độc thực phẩm xảy ra khi trẻ ăn uống phải thực phẩm nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, hoặc chứa độc tố, hóa chất. Trẻ nhỏ (đặc biệt < 5 tuổi) dễ mất nước, rối loạn điện giải nhanh hơn người lớn nên có thể diễn tiến nặng nếu xử trí chậm. Tùy thuộc thời gian khởi phát, ngộ độc thực phẩm được phân chia thành hai nhóm chính:
- Khởi phát rất nhanh (vài giờ sau ăn): nôn ói là chủ yếu, ít hoặc không sốt → thường do “độc tố trong thức ăn” (các tác nhân như tụ cầu, Clostridium perfringens, Bacillus cereus,..)
- Khởi phát muộn hơn: kèm sốt, đau bụng, tiêu chảy kéo dài → thường gặp nhóm nhiễm khuẩn đường ruột (thường do các tác nhân như Salmonella, Shigella, Campylobacter, Yersinia,..)
2. Dấu hiệu nhận biết sớm ngộ độc thực phẩm ở trẻ?
- Ba mẹ cần đặc biệt lưu ý nếu trẻ xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng sau:
- Tiêu hóa: buồn nôn, nôn ói, đau bụng dữ dội, tiêu chảy nhiều lần, bụng chướng,…
- Toàn thân: sốt, quấy khóc, bỏ bú, bỏ ăn, mệt mỏi, lừ đừ,…
- Dấu hiệu phản vệ (nguy hiểm): nổi mề đay, sưng môi - mặt, khò khè - khó thở, chóng mặt,…
3. Ba mẹ nên làm gì khi nghi ngờ ngộ độc thực phẩm?
Nên làm ngay:
- Ngừng ngay món ăn nghi ngờ, ghi nhớ thời điểm ăn, loại thực phẩm và người ăn cùng.
- Nếu trẻ đang nôn: cho trẻ nằm nghiêng, lau sạch miệng, tránh sặc.
- Bù nước và điện giải: cho trẻ uống dung dịch Oresol pha đúng theo hướng dẫn, uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần.
- Ăn uống: ưu tiên cháo, súp loãng dễ tiêu hóa, không ép trẻ ăn nhiều.
- Nếu có thể, giữ lại mẫu thực phẩm nghi ngờ hoặc hình ảnh bao bì.
- Đưa trẻ đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và xử trí phù hợp.
Không nên tự làm:
- Không nên cố gắng gây nôn.
- Không tự ý dùng kháng sinh, thuốc cầm tiêu chảy, thuốc chống nôn.
- Không bù nước bằng nước ngọt, nước có ga.
- Không áp dụng các mẹo dân gian không rõ nguồn gốc.
4. Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện NGAY?
Đưa trẻ đi khám ngay nếu có một trong các dấu hiệu:
- Trẻ lừ đừ, khó đánh thức, co giật, thở nhanh, khó thở.
- Nôn nhiều, không uống được, tiêu chảy nhiều, nghi tình trạng mất nước (môi khô, tiểu ít, mắt trũng, lừ đừ…).
- Phân có máu, nôn ra máu, đau bụng dữ dội.
- Nổi mẩn đỏ, sưng phù mặt và toàn thân, khò khè, khó thở.
- Trẻ nhỏ, đặc biệt nhũ nhi, hoặc có bệnh nền đang điều trị thuốc.
5. “4 thói quen” phòng ngừa giúp phòng ngừa ngộ độc thực phẩm
- Rửa tay sạch cho trẻ trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Ăn chín, uống sôi, tránh cho trẻ ăn các thực phẩm sống hoặc tái, thực phẩm không rõ nguồn gốc.
- Không cho trẻ ăn thực phẩm hết hạn hoặc hâm đi hâm lại nhiều lần.
- Dụng cụ chế biến cần riêng biệt giữa thực phẩm sống và chín.